Het verval gekoesterd - 1e PRIJS

              

Inschrijver

naam: Eelko Kroon
   
Titel inzending: Het verval gekoesterd
Hergebruik ruïne steenfabriek ‘De Liesbosch’
   
Onderwijsinstelling  
Naam: Technische Universiteit Delft
Faculteit: Bouwkunde
Studierichting: Architecture, Urbanism & Building Sciences (MSc)
Afstudeerrichting: Architecture: ®MIT (Restoration, Modification, Intervention & Transformation)
Studiejaar: 2011/2012 (afstudeerproject, laatste jaar MSc)
Betrokken vakdocent: ir. W.L.E.C. (Lidy) Meijers
Overige begeleiding: ir. F.W.A. (Frank) Koopman (bouwtechnisch docent)
   
Contactinfo inzender  
E-mail: eelkokroon@gmail.com

Het project

In de Utrechtse wijk Hoograven (Utrecht-Zuid) staat al decennialang een ruïne van een steenfabriek, vlakbij de splitsing van de Vaartse Rijn en het Merwedekanaal, even ten noorden van de A12. De steenfabriek, met de naam "De Liesbosch", stamt uit 1916, maar sinds 1983 resten er slechts vier muren.
Tijdens dit afstudeerproject is een studie gedaan naar het hergebruik van die ruïne. Er is een kleinschalig wijktheater ontworpen, dat zowel in een buitenpodium als een gesloten zaal voorziet. Het nieuwe gebouw omarmt het oude bouwdeel en verwijst op talloze manieren naar het verleden. Het nieuwe en het oude deel vormen samen een symbiose; er is bewust gekozen om geen (extreem) contrasterende nieuwbouw toe te voegen, maar juist op zoek te gaan naar een materialisering die aansluit bij de uitstraling en de geschiedenis van de bestaande ruïne.
Er is gekozen voor de typologie van een ‘schuur’. Het nieuwe bouwdeel heeft dezelfde contouren als de houten kap die vroeger de steenoven bedekte. Toch is dit geen letterlijke interpretatie. Het toegevoegde volume heeft een bepaalde abstractie, doordat rondom dezelfde materialisatie is toegepast: zwart gebrande delen van inlands lariks. Bovendien is het nieuwe bouwdeel niet óp de ruïne geplaatst, maar deels verschoven. Daardoor ontstaan er in het in- en exterieur interessante perspectieven. Het publiek kan tussen de ruïne en de nieuw toegevoegde theaterzaal lopen en zitten, want daar bevindt zich tevens het restaurant. De ruïne is bepalend voor de indeling van het gebouw, maar fungeert ook als leidend element bij de routing. Tot slot is het zwarte volume vervormd, waardoor bijvoorbeeld de theaterzaal een hogere nok heeft en de entree benadrukt wordt. Er vindt een spel plaats tussen open en gesloten bouwdelen. Het nieuwe deel ‘houdt de ruïne een hand boven het hoofd’!

Motivatie

Dit project onderscheidt zich doordat het om een herbestemmingsproject gaat. Herbestemming is anno nu een actueel thema binnen de architectuur. Bij een opgave waar veel architecten direct voor een ‘kille’ materialisatie in staal en glas (contrasterend) zouden kiezen, getuigt de keuze voor hout van lef én van inleving in de gebruikers. Het Liesbos-theater heeft door deze materialisering zowel vanbinnen als vanbuiten een warme en uitnodigende uitstraling. Ook vanuit commercieel oogpunt is dat positief. Bezoekers zullen zich thuis voelen in dit gebouw.
Hout is optimaal ingezet in dit project. Het exterieur van de nieuwbouw is – zoals reeds genoemd – afgewerkt met delen van zwart gebrand inlands lariks. De inspiratie hiervoor komt uit Het Houtblad (november 2009). De draagconstructie van het nieuwe bouwdeel is opgebouwd uit gelamineerde spanten van inlands lariks. De vormgeving is geïnspireerd door klassieke kappen van steenovens, alhoewel het hier nadrukkelijk niet om een reconstructie gaat. Hout domineert het interieur, door toepassing in plafonds en wanden. De gunstige akoestische eigenschappen zijn benut voor de afwerking in de theaterzaal. Andere eigenschappen, zoals een relatief laag gewicht, zijn ook van belang bij dit project, omdat rekening gehouden diende te worden met zettingsverschillen, als gevolg van het (deels) constructief belasten van de ruïne.
Deze toepassing van hout in een herbestemmingsproject maakt dit ontwerp tot een kanshebber die de houtwereld een positieve impuls zal geven!

NB: op de foto's rust copyright disclaimer